Ακούσματα για την επέτειο του Πολυτεχνείου

 Στα πλαίσια του εορτασμού της επετείου της εξέγερσης των φοιτητών στο Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973, παραθέτω 2 διαφορετικές συλλογές και τύπους ακουσμάτων που συνδέχονται με την επέτειο.

Η πρώτη είναι λίστα τραγουδιών που έχω συγκεντρώσει στο Spotify και σχετίζονται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο με το Πολυτεχνείο, τους φοιτητές, τη χούντα, την εξέγερση και την καταστολή. Η λίστα περιλαμβάνει λιγότερο ή περισσότερο γνωστά τραγούδια, αρκετά από τα οποία τραγουδούσαμε στις σχολικές γιορτές. Είναι διαθέσιμη στο Τραγούδια για την 17η Νοεμβρίου 

Η δεύτερη πρόταση περιλαμβάνει οπτικοακουστικό υλικό μέσα από την ταινία του Νίκου Κούνδουρου "Τραγούδια της Φωτιάς". Περιλαμβάνει εικόνες και βίντεο από το Πολυτεχνείο και κυρίως από συναυλίες και πορείες μετά την πτώση της Χούντας το 1974. Είναι ολόκληρη διαθέσιμη στο YouTube.

Remember, remember the 5th of November

 Σήμερα στο Ηνωμένο Βασίλειο γιορτάζουν την Guy Fawkes Day ή αλλιώς Bonfire day - δείτε περισσότερα στο σχετικό άρθρο της Britannica. Πριν το κόμικ που έγινε η ταινία V for Vendetta δεν ξέρω πόσοι το γνώριζαν, έχει αναδειχθεί πάντως πλέον ως ημέρα εορτασμού κατά του απολυταρχισμού και υπέρ του φανατισμού. Γιορτάζεται - ανάμεσα σε άλλα - με καύση ομοιωμάτων των συνωμοτών και πυροτεχήματα. Όπως κάθε ιστορία φέρνει στον καθένα μας ξεχωριστές αναμνήσεις.

Πρώτη μου επαφή με τον Γκάι Φοκς και την αποτυχημένη απόπειρα ανατίναξης του βρετανικού κοινοβουλίου ήταν μέσα από μια παιδική σειρά βιβλίων, οι Μυστικοί Επτά της Ένιντ Μπλάιτον. Τα βιβλία πραγματεύονταν τις περιπέτειες επτά παιδιών που έλυναν μυστήρια ως άλλοι ντετέκτιβ. Σε μία από τις περιπέτειες με τον τίτλο Secret Seven Fireworks ή The Secret Seven and the Bonfire Adventure η συγκεκριμένη ημέρα και τα έθιμά της κυριαρχούν. Τότε δεν ήξερα περισσότερα, απλώς το αντιμετώπισα ως άλλη ιστορία.

Αρκετά χρόνια αργότερα, το μακρινό 2001 επισκέφτηκα την Αγγλία, φιλοξενούμενος στο σπίτι συντοπίτη που σπούδαζε στο Λούτον. Καθημερινά κατεβαίναμε Λονδίνο με το τρένο για τουρισμό. Μία από τις ημέρες στην επιστροφή είδαμε κατά μήκος της διαδρομής διάφορα σημεία που έκαιγαν κάτι που μας φαινόταν σαν απλά άχυρα. Ρωτώντας, μας είπαν περισσότερα για το έθιμο αυτό και κάποια λίγα πράγματα σχετικά με την επέτειο.

Αν ποτέ βρεθείτε κάποια ημέρα, λοιπόν, στη Μεγάλη Βρετανία αυτές τις ημέρες, αναζητήστε τους εορτασμούς. Αξίζει κανείς να παρακολουθήσει το θέαμα, ενώ παράλληλα να ενημερωθεί διαβάζοντας λίγη ιστορία. Η ανάρτηση ανέβηκε αρχικά στο blogtravels.gr

 

Photo by Charlie Ellis on Unsplash

Ο καλός χειμώνας θέλει εξοικονόμηση ενέργειας

Μεσούσης της ενεργειακής κρίσης και ενόψει του κρίσιμου χειμώνα με τις αναμενόμενες ελλείψεις φυσικού αερίου η συζήτηση σε μεγάλο μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στρέφεται γύρω από το θέμα της #εξοικονόμησης ενέργειας ως ένα από τα μέτρα που μπορεί να λάβει ο καθένας από εμάς. Στο μικρό γαλατικό χωριό που αντιστέκεται όμως (λέγε με Ελλάδα), σημαντικό μέρος του δημοσίου διαλόγου περιστρέφεται γύρω από το ύψος των επιδομάτων. 

 Ήδη κάποιες πρώτες φωνές αναφέρουν ότι ο δύσκολος χειμώνας δε θα είναι ένας αλλά πολλοί. Οπότε μιλάμε για μια νέα #καθημερινότητα, ακόμη και αν στην Ελλάδα ο καιρός ευνοεί καθώς σε αρκετές περιοχές οι πολύ χαμηλές θερμοκρασίες σπάνια κάνουν την εμφάνισή τους. Τι μπορεί να κάνει κανείς για να προφυλαχθεί, αυτό είναι το ζητούμενο. 

 Ένα από τα βασικά που χρειάζεται, έστω και αργά, είναι η εκπαίδευσή μας ως καταναλωτές στην εξοικονόμηση ενέργειας. Συγκροτημένα εξ' όσων γνωρίζω δεν έχει γίνει κάποια προσπάθεια. Μεμονωμένες φωνές ακούγονται κατά καιρούς, ενώ ορισμένα πυροτεχνήματα τύπου "κλείστε το φουρνάκι" αντιμετωπίζονται με χλεύη. Επιπλέον, τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης τύπου Εξοικονομώ Κατ' Οίκον αντιμετωπίστηκαν από ορισμένους δυστυχώς κυρίως εισπρακτικά και όχι στην ουσία του θέματος, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες εμπλεκόμενων κλάδων. 

 Τι μπορούμε, λοιπόν, να κάνουμε οι ίδιοι που άμεσα θα μας δώσει κάποιο όφελος; Παραδείγματα υπάρχουν πολλά. Όπου είναι εφικτό, αξιοποίηση των νυχτερινών ωραρίων στο ρεύμα (πλυντήρια κτλ). Αποφυγή του στεγνωτηρίου, ευτυχώς ο καιρός και ο ήλιος στις περισσότερες περιοχές μας το επιτρέπει. Εγκατάσταση ηλιακού θερμοσίφωνα για νερό ζεστής χρήσης. Ρύθμιση του θερμοστάτη/ κλιματισμού τόσο στη θέρμανση (στους 19 πχ) και ψύξη (στους 26-27). Παραδείγματα υπάρχουν αρκετά, το ζήτημα παραμένει η κατάλληλη ενημέρωση. Το ζήτημα πάντως μας αφορά και μας επηρεάζει όλους. 

 *Σημείωση: η ανάρτηση αφορά στο τι μπορεί να κάνει ο καθένας. Για τις ενέργειες που απαιτούνται σε κεντρικό επίπεδο (κράτος, φορείς, επιχειρήσεις) θα γίνει αναφορά σε ξεχωριστό κείμενο.

Οξυγόνο στο Ηρώδειο*

 Γυρνώντας χθες από την δουλειά στο σπίτι άκουσα τυχαία στο ραδιόφωνο ότι ήταν τα γενέθλια του Jean-Michel Jarre. Ο Γάλλος συνθέτης και μουσικός, πρωτοπόρος της ηλεκτρονικής μουσικής αλλά και των εκπληκτικών υπαίθριων θεαμάτων έκλεισε τα 74. Η αναφορά και μόνο του ονόματος μου έφερε αναμνήσεις από παλιά. Στο ευρύτερο και νεότερο κοινό συστήθηκε ξανά με τη συναυλία που έδωσε την Πρωτοχρονιά του 2021 από την Notre-Dame στο Παρίσι, εν μέσω Covid.

Ήρθα σε επαφή με το έργο του περίπου στα 18 μου, 2-3 χρόνια πριν την έλευση της νέας χιλιετίας, μέσω των 2 κυριότερων κατ' εμέ, του Oxygene και του Equinoxe. Καθότι εκείνη την εποχή το YouTube και γενικότερα τα online βίντεο ήταν ανύπαρκτα κύριες πηγές ενημέρωσης ήταν η τηλεόραση και κυρίως το MTV με τα μουσικά videos, όποια πληροφορία μπορούσε κανείς να βρει στο πρώιμο διαδίκτυο, τα περιοδικά μουσικής και φυσικά τα δισκάδικα. 

Κάποια χρόνια αργότερα, το 2001, ο Jean-Michel Jarre ήρθε στην Αθήνα για ένα ιδιαίτερο θέαμα. Κάτω από την σκιά της Ακρόπολης, στο Ηρώδειο έδωσε μια παράσταση πραγματικά ιδιαίτερη. Ο συνδυασμός μουσικής, του τοπίου, η χρήση φωτισμού και η όλη αύρα ήταν κάτι το μοναδικό. Ήμουν από τους τυχερούς που παρακολούθησαν την παράσταση, παρόλο που καθώς ήμουν φοιτητής το εισιτήριο αντιστοιχούσε σε ένα υπολογίσιμο κομμάτι εξόδων. Κάποιες ευκαιρίες όμως μπορεί να δίνονται μια φορά οπότε είπα να την αδράξω.

*Μπορεί κανείς να δει το θέαμα από τη συναυλία στο Ηρώδειο το μακρινό 2001 στο παρακάτω βίντεο στο YouTube.

Το βάδην στη ζωή μας

 Έχουν περάσει 18 χρόνια από τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας. Νέος τότε, μόλις είχα απολυθεί από τον στρατό και έψαχνα εργασία. Παράλληλα, είχα κάνει τα χαρτιά μου για εθελοντής στους Αγώνες, μια ευκαιρία να ζήσω από κοντά τη μεγάλη γιορτή. Βλέπετε, ως νέος χωρίς χρήματα ήταν ένας από τους βασικούς τρόπους να πάρω λίγο από την οσμή και το δέος που προκαλεί αυτή η παγκόσμια εκδήλωση.

Θυμάμαι αρκετά πράγματα από τότε. Ένα από τα πιο έντονα ήταν το πρωί της 23ης Αυγούστου 2004. Είχα πιάσει νωρίς βάρδια, ήμουν στον προαύλιο χώρο του ΟΑΚΑ, άλλοτε στην είσοδο και άλλοτε μέσα για να βοηθάμε τον κόσμο να κατευθύνεται εκεί που ήθελε και έπρεπε. Εκείνο το πρωινό, λοιπόν, ήμουν καθισμένος σε μια ψηλή καρέκλα ανάμεσα στον κόσμο με μια ντουντούκα στο χέρι δίνοντας κατευθύνσεις. "Αριστερά για τον στίβο του ΟΑΚΑ, δεξιά για το κατάστημα με τα αναμνηστικά, πίσω για το κολυμβητήριο και την ποδηλασία" σε ελληνικά, αγγλικά και ενίοτε όποια άλλη γλώσσα ήξερε ο καθένας.

Κάποια στιγμή ακούσαμε από το στάδιο ιαχές από τον κόσμο. Δε γνωρίζαμε για ποιο λόγο και γυρίσαμε να κοιτάξουμε τις οθόνες που ήταν στα καταστήματα εκτός σταδίου. Είδαμε μια νεαρή κοπέλα να μπαίνει πρώτη στο στάδιο σε ένα αγώνισμα που σε γενικές γραμμές μας ήταν άγνωστο. Η νεαρή κοπέλα ήταν η Αθανασία Τσουμελέκα και το αγώνισμα ήταν το βάδην, συγκεκριμένα τα 20 χιλιόμετρα. Αρχίσαμε να ζητωκραυγάζουμε, ξεχνώντας για λίγο το ρόλο του οδηγού. Η χαρά για ένα μετάλλιο μας έφτιαξε τη διάθεση, η οποία ήταν ήδη στα ύψη καθώς η συμμετοχή και μόνο σε αυτή τη μεγάλη γιορτή ήταν κάτι το συγκλονιστικό.

Πολλά χρόνια μετά είχα τη χαρά να την συναντήσω σε άσχετο με τον αθλητισμό χώρο. Αφού βεβαιώθηκα ότι ήταν όντως η Αθανασία Τσουμελέκα, την πλησίασα και της είπα ένα Ευχαριστώ για τη συγκίνηση που μας πρόσφερε και μου φάνηκε σαν να ντράπηκε λίγο που της το έλεγα τόσα χρόνια μετά από εκείνη την ημέρα. Επειδή, όσο την γνώρισα, φαίνεται απλός και ευγενικός άνθρωπος, θεωρώ ότι το εκτίμησε. Όπως και να έχει, την ευχαριστούμε για τις όμορφες αναμνήσεις και συγκινήσεις!

ΥΓ 18 χρόνια μετά το βάδην επανήλθε στο προσκήνιο με τη διπλή, τεράστια επιτυχία της Αντιγόνης Ντρισμπιώτη, γράφοντας ιστορία σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.

ΥΓ1 Βίντεο από τα τελευταία χιλιόμετρα και τις δηλώσεις της Αθανασίας Τσουμελέκα μετά το χρυσό.

Ξυπόλητη ανεμελιά

 Προχθές, Σάββατο, καθώς πλησίαζε η ημέρα επιστροφής στη βάση και στην εργασία ένα από τα πρώτα πράγματα που μου ήρθαν στο μυαλό ήταν ότι θα έπρεπε να φορέσω ξανά κλειστά παπούτσια. Και αυτό με έκανε να νιώσω μια λύπη για το κύριο μέρος των φετινών διακοπών που πέρασαν. Αυτή η επιστροφή στην καθημερινότητα σηματοδοτείται έντονα από τα κλειστά παπούτσια, τουλάχιστον για όσους δεν μπορούμε να φοράμε ανοιχτά στον εργασιακό χώρο.

Σκεφτόμουν άραγε από πού να προέρχεται αυτή η αίσθηση. Μάλλον ξεκινάει από μικρή ηλικία, όπου τα πρώτα βήματα γίνονται ξυπόλητα. Σίγουρα είναι και η αίσθηση της αφής που οξύνεται - με καλό και κακό τρόπο, ειδικά όταν πατάμε αγκάθια ή κάτι αιχμηρό (λέγε με μικρό κομμάτι Lego). Πάντως το περπάτημα ξυπόλητος στην άμμο είναι κάτι που δίνει αυτή την ανεμελιά των παιδικών χρόνων, των διακοπών, όλων των αναμνήσεων μαζί.

Συνήθως, πριν ξεκινήσουν οι διακοπές βάζει κανείς στόχους για το τι θα κάνει. Άλλος τα μπάνια, άλλος τα παγωτά, άλλος τα μέρη. Εμένα τα τελευταία χρόνια στόχος είναι οι ημέρες που δε θα χρειαστεί να φορέσω κλειστό παπούτσι. Έτσι, για το καλό. Παράλληλα, προσπαθώ να το εμφυσήσω στα μικρά δίνοντας το παράδειγμα. Έτσι, για το καλό και πάλι. Μέχρι να επανέλθουμε στην πραγματικότητα.

Κοιτάζοντας το παρελθόν από το υπερπέραν

Τις τελευταίες ώρες ένα από τα βασικά θέματα συζήτησης είναι οι εντυπωσιακές εικόνες που μας χάρισε η επιστήμη μέσω του James Webb Space Telescope, που είναι μια διεθνής συνεργασία της NASA, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA) και της αντίστοιχης Καναδικής (CSA). Οι εικόνες αυτές έρχονται από το παρελθόν, καθώς είναι 4.6 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, ίσως ό,τι κοντινότερο στο Big Bang έχουμε δει ως τώρα.

Πρόκειται για μοναδικό - έως τώρα επίτευγμα - καθώς μας δίνει πληροφορίες που έως τώρα μπορούσαμε να υποθέσουμε. Εκτός από το τόσο μακρινό παρελθόν, η είδηση με ταξίδεψε 30 περίπου χρόνια πίσω. Στο κατώφλι της εφηβείας μου μια αντίστοιχη είδηση είχε κεντρίσει το παγκόσμιο ενδιαφέρον. Η εκτόξευση του Hubble Space Telescope είχε πραγματοποιηθεί το 1990, σε μια αντίστοιχη σύμπραξη της NASA και της ESA. 

Η διαφορά με τότε ήταν ότι δεν υπήρχε το διαδίκτυο ανεπτυγμένο, οπότε η τηλεόραση και ο έντυπος τύπος ήταν τα μοναδικά μέσα πληροφόρησης. Έτσι, αργήσαμε να μάθουμε τόσο την εκτόξευση όσο και το γεγονός ότι το διαστημικό τηλεσκόπιο έπασχε από μυωπία! Τελικά, σε μια νεότερη αποστολή επιδιόρθωσης το 1993 η "ματιά" του Hubble διορθώθηκε με αποτέλεσμα να μας χαρίσει μοναδικές - για την τότε εποχή - εικόνες.

Όλα τα παραπάνω συνέπεσαν και με κάτι άλλο που είναι κομμάτι της εφηβικής ζωής μου. Τέλη 1993 - αρχές 1994 (αν δεν κάνω λάθος) κυκλοφόρησε ένα νέο έντυπο, το Experiment - ΓΑΙΟΡΑΜΑ. Ήταν ένα περιοδικό επιστημονικής ύλης που μας επέτρεπε να παρακολουθούμε την επικαιρότητα της δεκαετίας του '90 - από ιατρική, οικολογία, ιστορία, οικολογία έως και νέα από το διάστημα! Σε ένα από τα πρώτα τεύχη, αν θυμάμαι καλά, είχε θέμα και για το διαστημικό τηλεσκόπιο Χαμπλ. 

Ενδιαφέροντες συνειρμούς κάνει η μνήμη, ειδικά όταν μεγαλώνεις. Έως την επόμενη ανάμνηση, ας απολαύσουμε τις εικόνες του μέλλοντος που έρχονται από το παρελθόν.

*Η φωτογραφία είναι από το https://esawebb.org/images/webb-first-deep-field/