20 χρόνια μετά την 9/11

 Κι όμως φέτος συμπληρώνονται 20 χρόνια από τη μαύρη επέτειο του διπλού τρομοκρατικού χτυπήματος στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη. 20 χρόνια από μία ημέρα που σημάδεψε την παγκόσμια ιστορία, στην καρδιά του αποκαλούμενου δυτικού κόσμου. Αρκετά από τα αποτελέσματα της επίθεσης αυτής τα βιώνουμε ακόμη και σήμερα. Οι έλεγχοι στα αεροδρόμια για παράδειγμα ήρθαν και έμειναν έως και σήμερα. Η κατάσταση στο Αφγανιστάν παραμένει επίκαιρη και καυτή όσο ποτέ.

Παρόλο που τότε δεν υπήρχαν τα social media εντούτοις είναι από τις ημέρες που σημάδεψαν τη μνήμη του καθενός. Οι περισσότεροι, αν όχι όλοι, θυμόμαστε πού ήμασταν πριν 20 χρόνια όταν πρωτοακούσαμε ή είδαμε τον καπνό, ίσως το δεύτερο αεροπλάνο, σίγουρα την κατάρρευση και ό,τι επακολούθησε. Πιθανόν να είναι ένας από τους τρόπους μέτρησης της απήχησης η συλλογική αυτή μνήμη.

Το 2001, λίγες ημέρες πριν το χτύπημα, είχα μόλις πάει στο Ρότερνταμ της Ολλανδίας στα πλαίσια της ανταλλαγής φοιτητών του προγράμματος Erasmus. Ήταν οι πρώτες ημέρες που μιλούσαμε αγγλικά, που προσπαθούσαμε να εγκλιματιστούμε σε ένα νέο περιβάλλον. Έτυχε εκείνη την ημέρα, την 11η Σεπτεμβρίου 2001, το Erasmus University of Rotterdam να μας έχει γιορτή υποδοχής. Αφού μας καλωσόρισαν επίσημα, μετά ακολούθησε μπουφές με open bar στο χώρο του πανεπιστημίου. Όπως αντιλαμβάνεται κανείς, καθότι φοιτητές και άφραγκοι, δε χάσαμε ευκαιρία να απολαύσουμε τα free drinks.

Εκεί που τρώγαμε και πίναμε στα όρια του μεθυσιού έρχεται η είδηση ότι αεροπλάνο προσέκρουσε σε έναν από τους πύργους του World Trade Center στη Νέα Υόρκη. Στην αρχή δεν καταλάβαμε 4καλά τι μας έλεγαν, πιθανολογούσαμε ότι ήταν κάποια παρανόηση λόγω της μη εξοικείωσης με τα αγγλικά. Φυσικά έπαιξε ρόλο και το μεθύσι με το κρασί και τις μπύρες. Τηλεόραση δεν υπήρχε στο χώρο, οπότε συνεχίσαμε έως ότου τελείωσε το πάρτι. Επιστρέψαμε στα δωμάτιά μας. 

Επειδή κάτι θυμόμουν παρά το βαρύ κεφάλι, άνοιξα μια μικρή τηλεόραση που μου είχαν δανείσει οι Ολλανδοί συγκάτοικοι της πολυκατοικίας στην οποία έμενα. Έβαλα το CNN και εκεί είδα τη φρίκη που έπαιζε σε επανάληψη ξανά και ξανά. Οι πύργοι δεν είχαν ακόμη καταρρεύσει αλλά φαινόταν ότι εκεί πάει το πράγμα, ώσπου και έγινε. Περιττό να πω ότι οι εικόνες με έκαναν σχεδόν να ξεμεθύσω αμέσως. Τις επόμενες ημέρες η πόλη του Ρότερνταμ, όπως και σε πολλές άλλες πόλεις και χώρες, μετατράπηκε σε φρούριο. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία για το τι επακολούθησε.

Ταξιδεύοντας στην Ολλανδία με όλα τα μέσα.

Η Ολλανδία είναι μια ενδιαφέρουσα χώρα, με ομορφιές αλλά και ιδιαιτερότητες. Η άποψή μου για τη χώρα είναι αυτό που θα λέγαμε σε άπταιστα ελληνικά (sic) biased, καθώς εκεί πέρασα ένα όμορφο εξάμηνο ως φοιτητής στα πλαίσια του προγράμματος ανταλλαγής και μετακίνησης, το γνωστό σε όλους Erasmus. Έτσι μου δόθηκε η ευκαιρία να ζήσω από κοντά τους Ολλανδούς, καθώς το σπίτι που έμενα ήταν ένα τριώροφο διαμέρισμα με 10 δωμάτια στο οποίο έμεναν άλλοι εννιά Ολλανδοί - τέσσερις άντρες και πέντε γυναίκες.  Με αυτό τον τρόπο ήρθα λίγο πιο κοντά στην κουλτούρα των ντόπιων, οι οποίοι ενώ δείχνουν απόμακροι και λίγο σνομπ, στην ουσία είναι αρκετά ευγενικοί και φιλόξενοι.

Ένα από τα κλισέ της Ολλανδίας και γενικότερα των λεγόμενων Κάτω Χωρών (Βέλγιο, Ολλανδία, Λουξεμβούργο) είναι οι ατελείωτες επίπεδες εκτάσεις. Οι εκτάσεις αυτές, εκτός ότι διαμορφώνουν το τοπίο, έχουν επιτρέψει την ανάπτυξη ενός από τα πιο χαρακτηριστικά γνωρίσματα της χώρας. Πρόκειται για τη μετακίνηση με ποδήλατο, η οποία γίνεται κυριολεκτικά παντού! Το ποδήλατο είναι κομμάτι της κουλτούρας των Ολλανδών. Ποδηλατόδρομοι υπάρχουν παντού, ενώ είναι χαρακτηριστικό ότι το ποδήλατο προηγείται των λοιπών μέσων, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων και των μέσων σταθερής τροχιάς! Ακόμη και οι πεζοί πρέπει να προσέχουν στους ποδηλατόδρομους, καθώς η μόνη ίσως περίπτωση που θα ακούσει κανείς κόρνα (ή μάλλον κουδούνισμα) στη χώρα είναι από τα ποδήλατα, των οποίων η διαδρομή παρεμποδίζεται. Οπότε, όταν ταξιδέψετε στην Ολλανδία να είστε έτοιμοι για ατελείωτες ποδηλατάδες που σας επιτρέπουν να επισκεφτείτε όλα τα αξιοθέατα.

Για την μετακίνηση από την μία πόλη στην άλλη αποφύγετε το αυτοκίνητο. Η κίνηση στους δρόμους είναι μεγάλη, ειδικά τα Σαββατοκύριακα και τις καθημερινές τις ώρες που σχολάει ο κόσμος. Προτιμήστε τα τρένα. Έχουν μεγάλη ακρίβεια, οι τιμές είναι φυσιολογικές ενώ είναι σχετικά καθαρά και άνετα. Μπορούν να μεταφέρουν τον επισκέπτη από το αεροδρόμιο στην πόλη, μεταξύ των πόλεων. Επιπλέον, η γεωγραφική τοποθεσία της χώρας επιτρέπει τις μετακινήσεις και σε άλλες χώρες, όπως το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, την Γερμανία, την Δανία, ενώ φτάνουν έως το Παρίσι!

Αρκετά δημοφιλής τρόπος μετακίνησης στις ολλανδικές πόλεις είναι φυσικά και το περπάτημα. Παρόλο που ο πληθυσμός της Ολλανδίας είναι μιάμιση φορά περισσότερος του αντίστοιχου ελληνικού, εντούτοις οι πόλεις δεν είναι αχανείς όπως η Αθήνα. Ακόμη και η πρωτεύουσα, το Άμστερνταμ, επιτρέπει τις βόλτες με τα πόδια, καθώς το κέντρο του είναι σχετικά μικρό. Προτιμήστε τα πόδια ειδικά όταν θελήσετε να επισκεφτείτε τα όμορφα πάρκα που βρίσκονται παντού. Αφιερώστε λίγο χρόνο για να απολαύσετε τη φύση, την ηρεμία και τα χρώματα της ολλανδικής γης - δεν είναι τυχαίο ότι τα περισσότερα λουλούδια που πωλούνται στην Ευρώπη είναι ολλανδικής προέλευσης.

    

Τα μέσα μαζικής μεταφοράς στη χώρα είναι εξίσου καλός τρόπος για να μετακινηθεί κανείς. Μετρό έχουν τόσο το Άμστερνταμ όσο και το Ρότερνταμ, οι δύο μεγαλύτερες πόλεις της χώρας. Τραμ έχουν κι άλλες πόλεις, όπως η Χάγη, το οποίο προσφέρει και θέα προς τα αξιοθέατα. Λεωφορεία υπάρχουν παντού, ενώ και τα τρένα, όπως προαναφέρθηκε, βολεύουν στις ενδιάμεσες μετακινήσεις. Όσο για τα εισιτήρια, υπάρχουν οικονομικές λύσεις που προσφέρουν πολλαπλές διαδρομές, ιδανικές για κάποιον που θα επισκεφθεί τη χώρα για περισσότερες από τρεις ημέρες.

ΥΓ Η ανάρτηση δημοσιεύτηκε αρχικά στο blog της travelplanet24

ΥΓ1 Δείτε περισσότερα για την Ολλανδία στο blogtravels

Γαστριμαργικά όργια στις Βρυξέλλες

Οι Βρυξέλλες εκτός από πρωτεύουσα του Βελγίου θεωρείται η έδρα, η καρδιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πόλη ζει σε μεγάλο βαθμό από τους οργανισμούς και τους εργαζόμενους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα μεγάλο καζάνι που αναμιγνύονται διαφορετικές κουλτούρες σα χωνευτήρι. Διατηρεί όμως το χαρακτήρα της, κυρίως μέσα από την κουζίνα.

Σημείο αναφοράς για την πόλη είναι προφανώς η Grand Place (Grote Markt στα φλαμανδικά). Η πραγματικά πανέμορφη πλατεία είναι ίσως ό,τι καλύτερο έχει να δείξει η πόλη. Αξίζει να την επισκεφτεί κανείς μέρα και νύχτα, είναι εξίσου όμορφη. Οπλιστείτε με καλή φωτογραφική, χαμόγελο και μπορείτε να γεμίσετε ολόκληρο άλμπουμ. Κάθε κτίριο έχει τη μαγεία του.

Επί της πλατείας βρίσκονται μερικά καφέ – εστιατόρια. Είναι μεν τουριστικά, προσφέρουν όμως μοναδική θέα. Καλύτερη συνοδεία μια δροσερή βέλγικη μπύρα. Οι Βέλγοι έχουν παράδοση στις μπύρες, αριθμούν πολλές διαφορετικές ετικέτες, ξανθιές, μαύρες, μοναστηριακές και άλλες. Ξεκινήστε τις δοκιμές από αυτές που δεν μπορεί κανείς να βρει εύκολα στην Ελλάδα.

Η μπύρα ανοίγει την όρεξη, όμως. Για να γεμίσει το στομάχι απαιτείται μια ωραία λιχουδιά – ειδικότητα των Βέλγων. Έχοντας πλάτη στο δημαρχείο, χωθείτε στο στενό δρομάκι Rue de Bouchers. Εκεί βρίσκονται μαζεμένα πολλά εστιατόρια κυρίως με θαλασσινά. Αντισταθείτε στα σνίτσελ και τα πιάτα που βρίσκει κανείς παντού αλλού και γευτείτε μύδια, στρείδια και λοιπές θαλασσινές λιχουδιές, ως επί το πλείστον φρέσκες. Τα μύδια ειδικά σερβίρονται αχνιστά με συνοδεία φρέσκα λαχανικά και τηγανητές πατάτες. Ορισμένα εστιατόρια προσφέρουν και μισές μερίδες για όσους δεν πεινάνε αρκετά. Αρκετοί ντόπιοι χρησιμοποιούν κάποιο κέλυφος από μύδια που ήδη έχουν φάει ως τσιμπίδα για να πιάνουν τα υπόλοιπα, αντί για πηρούνι.

Αφού γευτήκαμε και τα θαλασσινά, ώρα για κάτι γλυκό. Παντού στην βελγική πρωτεύουσα βρίσκει κανείς ωραίες, φρεσκότατες βάφλες. Συνοδεύονται από ό,τι θέλει ο καθένας, ενώ ορισμένοι τις τρώνε και σκέτες. Το καλοκαίρι σίγουρα τους πηγαίνει ένα παγωτό.

Οι Βέλγοι φημίζονται και για τις σοκολάτες τους. Ψάξτε την πλατεία Sablon όπου βρίσκονται 2 από τις πιο γνωστές σοκολατοποιίες. Ειδικά η Pierre Marcolini είναι σαν μουσείο σοκολάτας. Μπορείτε να δοκιμάσετε πριν αγοράσετε. Και μόνο η επίσκεψη αξίζει, ενώ οι τιμές είναι ελαφρώς τσιμπημένες.

Αφού φάμε και τα γλυκά μας, άλλη μια μπύρα είναι ό,τι πρέπει για τη χώνεψη. Η βελγική πρωτεύουσα μπορεί να μην έχει πολλά να προσφέρει στον επισκέπτη όπως άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, σίγουρα όμως οι γεύσεις αποζημιώνουν τον ουρανίσκο.

ΥΓ Η ανάρτηση δημοσιεύτηκε αρχικά στο blog του travelplanet24.com

ΥΓ1 Άλλες αναρτήσεις μου από Βέλγιο στο blogtravels.gr

Μια διαφορετική προσέγγιση των Ολλανδών

Φτάνοντας στην τελευταία μέρα του αφιερώματος στην Ολλανδία, προσπάθησα να μαζέψω αρκετές από τις σκέψεις, τις εμπειρίες, τα συναισθήματά μου για τη χώρα αυτή και τους κατοίκους της. Έχοντας προειδοποιήσει από την αρχή ότι το συναισθηματικό μου δέσιμο είναι θετικά έντονο, θα προσπαθήσω να περιγράψω τους κατοίκους της χώρας αυτής, όπως τους έζησα ο ίδιος από μέσα.

Η διαμονή μου στο Ρότερνταμ ήταν σε ένα από αυτά τα παραδοσιακά σπίτια με τις μεγάλες προσόψεις. Τα σπίτια αυτά ανήκαν στο κράτος, το οποίο τα νοικιάζει στους Ολλανδούς φοιτητές. Μία στο τόσο ερχόταν εκτιμητής από το κράτος για τυχόν ζημιές. Ρεύμα, νερό, φυσικό αέριο και τηλέφωνο ήταν μέσα στα πάγια του ενοικίου, αρκετά χαμηλά για οποιαδήποτε δεδομένα, περίπου 200 ευρώ όλα για εκεί που έμενα εγώ. Ένα τριώροφο κτίριο, στον 1ο όροφο μεγάλη κοινόχρηστη κουζίνα, μία τουαλέτα και 3 υπνοδωμάτια. Στον 2ο όροφο 2 κοινόχρηστα ντουζ, τουαλέτα και 4 υπνοδωμάτια και στον 3ο μία ακόμα κουζίνα, τουαλέτα και 3 υπνοδωμάτια. Σύνολο 5 γυναίκες και 5 άντρες – όλοι οι υπόλοιποι Ολλανδοί. Οι δουλειές του σπιτιού από κοινού με πρόγραμμα. Στο μαγείρεμα και στα έξοδα καθαρισμού υπήρχε κοινό ταμείο με χρεωστικό και πιστωτικό υπόλοιπο. Το απογευματινό μαγείρεμα ιεροτελεστία. Πηγαίναμε ψωνίζαμε, μετά κάποιοι αναλάμβαναν να μαγειρέψουν και στο τέλος κάποιοι την καθαριότητα. Έτσι, κυλούσαν όλα οργανωμένα. Στο σπίτι υπήρχε και cable Internet – μιλάμε για 2001 όπου στην Ελλάδα ούτε με το κιάλι. Τα παιδιά με δέχτηκαν και μου συμπεριφέρθηκαν άψογα. Μου παρείχαν Η/Υ, τηλεόραση χωρίς επιβάρυνση. Μπαινοβγαίναμε ο ένας στο ξεκλείδωτο δωμάτιο του άλλου, υπήρχαν τα πειραχτήρια, οι σοβαροί και οργανωτικοί, όλα τα είδη χαρακτήρων. Σημαντικότερο από όλα: η αυτοοργάνωση και η αίσθηση δημοκρατίας. Σαν ένα κοινόβιο, δηλαδή. Τακτικές συνελεύσεις όπου αποφασίζονταν από απλά μέχρι πολύ σοβαρά θέματα. Σοβαρότερο όλων; Η επιλογή των ατόμων που θα ερχόντουσαν στο σπίτι, όταν άδειαζε κάποιο δωμάτιο. Οι υποψήφιοι περνούσαν από επιλογή, κανονικά με συνέντευξη όπου παραβρίσκονταν όλοι οι συγκάτοικοι! Εντυπωσιακό, αν μη τι άλλο, υπόδειγμα δημοκρατικής αίσθησης.

Γενικά, ως λαός και κράτος είναι αρκετά οργανωμένοι. Σέβονται τις ιεραρχίες, τους νόμους, την αίσθηση της δημοκρατίας. Οι υποδομές της χώρας είναι άρτιες – μην ξεχνάμε ότι αυτοί την δημιούργησαν από εκεί που υπήρχε θάλασσα. Εξού και το όνομα Netherlands που σημαίνει Κάτω Χώρες. Έχουν έχθρα για τους Γερμανούς, κυρίως λόγω του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και της γειτνίασης. Σχολιάζουν τους Βέλγους σε αντίστοιχο επίπεδο που εδώ σχολιάζονται οι Κύπριοι. Διατηρούν τους δρόμους καθαρούς, ανακυκλώνουν, κυκλοφορούν με ποδήλατα και μέσα μαζικής μεταφοράς. Σε αντίθεση με τι πίστευα πριν πάω, οι νέοι εξακολουθούν να χρηματοδοτούνται από τους γονείς τους στα ίδια επίπεδα με εδώ. Απλώς, λόγω σωστής πολιτικής του κράτους, μπορούν να αντέξουν οικονομικά να φύγουν από το σπίτι πολύ νωρίτερα.

Διασκεδάζουν αρκετά, όπως ανάφερα σε προηγούμενη ανάρτηση. Βγαίνουν, οργανώνονται σε «αδελφότητες» με ισχυρούς δεσμούς. Δε διαβάζουν εφημερίδες, έχουν άποψη όμως για την πολιτική του τόπου τους. Είναι δεκτικοί σε μεγάλο βαθμό με τους ξένους. Τα αγγλικά τους είναι άπταιστα, θα δεχτούν εύκολα να εξυπηρετήσουν και να καθοδηγήσουν, δυσκολότερα θα κάνουν παρέα. Φαίνονται ψυχροί, αλλά δεν είναι, είναι απλώς απότομοι, βορειοευρωπαίοι.

Δήλωσα εξαρχής ότι είμαι ιδιαίτερα θετικά προκατειλημμένος. Γράφοντας αυτή την ανάρτηση, μπήκα στο δίλημμα αν έπρεπε να παρουσιάσω και κάποια αρνητικά στοιχεία, που όντως υπάρχουν. Σε ένα αφιέρωμα, όμως, όπως αυτό θεώρησα ότι τα θετικά στοιχεία είναι αυτά που υπερτερούν και αξίζει να προβληθούν. Μεροληψία ναι, από επιλογή. Δε μπορώ όμως να ξεχάσω το πόσο με αγκάλιασαν και με δέχτηκαν αυτά τα παιδιά. Και φυσικά θα μείνει εντυπωμένη για πάντα η εικόνα που έχω φεύγοντας από το σπίτι, επιστρέφοντας στην Ελλάδα μετά το πέρας του εξαμήνου εκείνου: συγκινημένοι οι συγκάτοικοι να με χαιρετούν δακρυσμένοι (ναι και οι ψυχροί Ολλανδοί μπορούν να συγκινηθούν) με δύο σημαντικά δώρα. Το πρώτο ήταν μια φωτογραφία της πρόσοψης του σπιτιού που μέναμε με νιφάδες χιονιού να πέφτουν – αυτή τη φωτογραφία την είχα δει σε ανύποπτο χρόνο σε κάποιο άλμπουμ από τα παιδιά, είχα πει ότι μου άρεσε, το θυμήθηκαν, την έκαναν ανατύπωση και μου την έδωσαν σε κορνίζα. Το σπίτι όπου είχαμε μοιραστεί για ένα εξάμηνο. Και το δεύτερο δώρο το ζευγάρι ξύλινα ολλανδικά παπούτσια, αυθεντικά αγροτικά σκαλισμένα στο χέρι. Τι τα κάνει ξεχωριστά; Τα παιδιά γράψανε ένα – ένα τα ονόματά τους και μία ευχή πάνω στα παπούτσια. Αυτά θα τα θυμάμαι μια ζωή.


Επειδή η σημερινή ανάρτηση έγινε αρκετά συναισθηματική και μελό, προσθέτω μία άγνωστη γενικά λεπτομέρεια λίγο διαφορετική από τις υπόλοιπες. Στις 6 Δεκεμβρίου οι Ολλανδοί γιορτάζουν τον Άγιο Νικόλαο με τον τρόπο που γιορτάζεται ο Άγιος Βασίλης. Τα παιδιά περιμένουν τα δώρα τους, οι οικογένειες τρώνε μαζεμένες παραδοσιακά φαγητά. Λεπτομέρεια; Σύμφωνα με πολλούς μελετητές ο Άγιος Νικόλαος είναι ο Άγιος Βασίλης. Στα ολλανδικά ονομάζεται Saint Niklaus που παραφρασμένο έγινε Santa Klaus! Όλα αυτά στη Νέα Υόρκη, όπου όμως παλιότερα λεγόταν Νέο Άμστερνταμ. Οι Ολλανδοί άποικοι μετέφεραν το έθιμο αυτό, συγχωνεύτηκε η γιορτή με τα Χριστούγεννα και έγινε επαναεισαγωγή στη χώρα!

Σίγουρα από το αφιέρωμα αυτό λείπουν αναφορές σε πολλά πράγματα. Απουσιάζει αναφορά στον πολιτισμό, στον Βαν Γκογκ και σε άλλους καλλιτέχνες της Ολλανδίας. Λείπουν φωτογραφίες, ταξιδιωτικές πληροφορίες και διαδρομές. Προσπάθειά μου ήταν η προσέγγιση της χώρας από διαφορετική οπτική γωνία, όπως την έζησα εγώ. Ελπίζω να φανούν χρήσιμα σε οποιονδήποτε μελλοντικό επισκέπτη της χώρας. Αξίζει να την επισκεφθείτε. Και ακόμη και να μην την επισκεφθείτε, ελπίζω να δόθηκε μία γενική εικόνα του μακρινού αυτού λαού. Γι αυτό ξανασκεφτείτε το...

Ολλανδία:...και ό,τι πιούμε

Το Αμστελόδαμο (α ρε Κοραή) διατρέχεται από τον ποταμό Amstel. Βέβαια, πριν μερικές δεκαετίες οι Ολλανδοί ενώσανε αρκετά από τα ποτάμια τους, ανάμεσα σε αυτά και τον Ρήνο ή Rijks – εξού και το Rijksmuseum κατά μερικούς ντόπιους. Πώς τον ξέρουμε όμως τον ποταμό Amstel; Φυσικά από την παγκοσμίως γνωστή μπύρα στο κόκκινο κουτάκι.

Οι Ολλανδοί, όπως και η πλειοψηφία των Βορειοευρωπαϊων, καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες μπύρας. Στην Ολλανδία έχουν την έδρα τους μεγάλες ζυθοποιίες. Βέβαια, δεν έχουν την ποικιλία του γειτονικού Βελγίου, εν τούτοις αρκετές ενδιαφέρουσες γεύσεις κυκλοφορούν. Η μπύρα σερβίρεται παντού: σε εστιατόρια, παμπ, κλαμπ και σε λοιπούς χώρους αναψυχής. Είναι απίστευτο πόση ποσότητα μπορεί να πιει ένας μέσος Ολλανδός. Παρεμπιπτόντως, είναι πάμφθηνη, όχι σαν εδώ που μας την κοπανάνε στο πορτοφόλι μας. Μέσο διασκέδασης, λοιπόν, οικονομικό αλλά και υπέρ αρκετό. Ίσως γι αυτό δεν αγοράζουν εμφιαλωμένο νερό (το οποίο εν αντιθέσει είναι πανάκριβο), αφού προσλαμβάνουν το νερό που χρειάζονται από εκεί! Η βίτμπιερ (λευκή μπύρα) είναι πολύ καλή εναλλακτική σαν γεύση, εξίσου δροσερή και οικονομική. Δοκιμάστε τις παντού.

Γενικά, στην Ολλανδία δεν προτιμώνται τα βαριά αλκοολούχα ποτά. Ουίσκι, βότκα, και τα λοιπά υπάρχουν στα μπαρ – κλαμπ κτλ, αλλά ο κόσμος προτιμά συνήθως μπύρα. Η αξιόπιστη εναλλακτική είναι το Genever (τζιν ολλανδικό) που και βαρύτερο είναι, αλλά έχει και ιδιαίτερη γεύση. Ούτε σφηνάκια συνηθίζουν οι Ολλανδοί. Μια φορά τους έδειχνα πώς πίνουμε στην Ελλάδα τα σφηνάκια (ένα μεγάλο ποτήρι μπύρα, στον πάγκο τα σφηνάκια και μετά από κάθε σφηνάκι μια γουλιά μπύρα) και φύγανε όλοι τρεκλίζοντας! Αφήστε δε το ούζο που είχαν στείλει μια φορά οι δικοί μου. Παίζαμε χαρτιά στο σπίτι, τελειώσανε τα άλλα ποτά, τους άνοιξα ούζο και κάπου εκεί άνοιξε και η τύχη μου ή περίπου... Τα καλά κρασιά ως συνοδευτικά γεύματος συγκινούν επίσης τους κατοίκους της χώρας. Λόγω της τιμής, όμως, αποτελούν απλό συνοδευτικό και όχι μέσο κρασοκατάνυξης (βλέπε ρετσινοειδή).

Οι Ολλανδοί, όταν αποφασίζουν αν βγουν έξω, διασκεδάζουν. Στα κλαμπ γίνεται συνήθως χαμός. Έχουν κάποια από τα μεγαλύτερα stages που έχω δει, κυρίως όσον αφορά στην ηλεκτρονική μουσική. Αποθήκες, παλιά εργοστάσια, μεγάλοι και μικρότεροι βιομηχανικοί χώροι δίνουν τη θέση τους σε κλαμπ. Πιο συνηθισμένη διασκέδαση πάντως είναι στην παμπ. Εκεί η μπύρα δίνει και παίρνει, ενώ αρκετά συχνά αρχίζουν τα ολλανδικά και αγγλικά τραγούδια. Άλλη διασκέδαση είναι σε πιάνο-μπαρ, όπου τα πράγματα είναι πιο ήπια. Οι περισσότεροι νέοι Ολλανδοί ανήκουν σε «αδελφότητες» κατά τα φοιτητικά πρότυπα, οι οποίες συχνά-πυκνά διοργανώνουν πάρτυ είτε πριβέ είτε ανοιχτά στον κόσμο. Αξίζει να βρεθείτε σε κάποιο για να πάρετε μια πιο αυθεντική γεύση διασκέδασης. Το ξεσάλωμα, πάντως, που βλέπουμε στα ελληνικά νησιά, το κάνουν και εντός έδρας. Σε κάθε ευκαιρία ξεδίνουν. Χαρακτηριστικό το παράδειγμα των drag queen nights όπου, ασχέτως σεξουαλικών προτιμήσεων, ντύνονται όλοι περίεργα και διασκεδάζουν.

Εκτός από τουλίπες, μπύρες, τυριά, η Ολλανδία είναι γνωστή για την πολιτική της στα ναρκωτικά. Coffeeshops υπάρχουν σε όλες τις πόλεις και μόνο καφέ δε σερβίρουν. Εδώ υπάρχει μία μικρή – μεγάλη παρανόηση. Στην Ολλανδία δεν επιτρέπεται η κατοχή και η χρήση ναρκωτικών ουσιών. Τα βαριά ναρκωτικά (κοκαϊνη, έκστασυ, ηρωϊνη) είναι παράνομα. Τα ελαφριά (χασίς) επίσης. Αυτό που επιτρέπεται είναι η πώληση μικρών ποσοτήτων χασίς από τα αρμόδια και πάντα ελεγμένα μαγαζιά. Θεωρητικά, η χρήση τους σε υπαίθριους χώρους απαγορεύεται, άσχετα που πρακτικά δε θα έρθει ποτέ κανείς να σε συλλάβει για κάτι τέτοιο. Για λάτρεις αλλά και απλώς περίεργους, υπάρχουν πολλές ποικιλίες από απλό χασίς, εμπλουτισμένο, «σοκολάτες» και άλλα διαφορετικά που μπορεί κανείς να δοκιμάσει. Είναι μια διαφορετική εμπειρία, όπως και να το κάνουμε. Παρεπιπτόντως, στα coffeeshops η πλειοψηφία των πελατών είναι τουρίστες και αυτό δείχνει ότι η νομιμοποίηση δε σπρώχνει τον κόσμο προς τα ναρκωτικά, τις ακολασίες και την καταστροφή. Αυτή είναι βέβαια μεγάλη κουβέντα και σταματά εδώ. Όποιος θέλει πειραματίζεται ελεύθερα, όπως συμβαίνει και εδώ – μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας.

Άλλη κατηγορία «πόσιμων και βρώσιμων» είναι τα μανιτάρια στο λεγόμενο “space cake”. Είναι μανιτάρια με κάποιες «ανεβαστικές» ιδιότητες, ελαφρώς παραισθησιογόνα που πωλούνται επίσης σε εξουσιοδοτημένα μαγαζιά. Επιπλέον, υπάρχουν και κάποια herbal προϊόντα αυτού του επιπέδου για τους λάτρεις.

Τελειώνοντας αυτή τη μεγαλούτσικη ανάρτηση, θέλω να συμπληρώσω κάτι που ξέχασα από τα χθεσινά. Ένας οικονομικός αλλά και αρκετά γευστικός τρόπος να χορτάσει κανείς είναι τα eetcafes. Υπάρχουν σε όλες τις ολλανδικές πόλεις, έχουν ενδιαφέρουσες και παραδοσιακές γεύσεις, ενώ είναι αρκετά οικονομικά. Αναζητήστε τα παντού.

Α! Και κάτι άλλο τελευταίο. Δυστυχώς, είμαι στη δυσάρεστη θέση να καταρρίψω έναν μύθο πολύ διαδεδομένο στην Ελλάδα. Σε κάθε πόλη υπάρχει με διαφορετικό όνομα, η ουσία όμως είναι μία: το καλαματιανό, μελιβοιώτικο, πυργιώτικο και δεν ξέρω εγώ τι άλλο, απλώς δεν υπάρχει στα coffeeshops. Και αυτό το επισημαίνω γιατί κυκλοφορεί ο μύθος ότι ένας-φίλος-πήγε-στην-Ολλανδία-και-το-καλαματιανό-ήταν-το-πιο-ακριβό και τα σχετικά. Οι άνθρωποι ξέρουν. Γύρισα αρκετά, πιστέψτε με. Και μην κάνετε σαν ένα γνωστό μου που έβαζε μικροποσότητες σε φακέλους και τους ταχυδρομούσε στον εαυτό του πίσω στην πατρίδα... Μπορεί να μοσχοβολήσει ο τόπος.

Αυτά τα ολίγα προς το παρόν. Η συνέχεια επί του πιεστηρίου.

Ολλανδία: ό,τι φάμε...

Ολλανδοί. Ένας λαός που φαντάζει κρύος και μακρινός. Τους έχουμε πετύχει μόνο ως ποδοσφαιριστές, να διδάσκουν το total football, και ως μεθυσμένους τουρίστες σε τουριστικά μέρη της πατρίδας μας. Ξεχωρίζουν γιατί είναι ψηλοί, ξανθοί ή κοκκινομάλληδες, με ένα τρόπο διαφορετικό από Γερμανούς και Σκανδιναβούς.

Οι Ολλανδοί έχουν επίγνωση του γεγονότος ότι είναι μόλις μερικά εκατομμύρια κάτοικοι που μιλούν τα ολλανδικά. Ως εκ τούτου, όλοι μα όλοι μιλάνε πολύ καλά αγγλικά. Πουθενά δε συνάντησα πρόβλημα συνεννόησης στα αγγλικά, από το πανεπιστήμιο μέχρι τη γιαγιά που πουλούσε λαχανικά στη λαϊκή αγορά. Ναι, υπάρχουν και εκεί υπαίθριες λαϊκές αγορές, όπου βρίσκει κανείς ό,τι θέλει. Γι αυτό, οπλισμένοι με τα αγγλικά μας, προχωρούμε ακάθεκτοι.

Η καθημερινότητα των Ολλανδών διαφέρει από τη δική μας σε κάποια ωράρια. Για παράδειγμα, το θέμα του φαγητού. Το πρωί θα φάνε γερό πρωινό με λουκάνικα, σάντουιτς, γάλα, ομελέτα και ό,τι άλλο φαντάζει για εμάς διαφορετικό. Το μεσημεριανό συνήθως θα περιέχει αλλαντικά και τυριά, ίσως κάποια σαλάτα ή κάτι αντίστοιχο ελαφρύ. Το βραδινό είναι το κυρίως γεύμα, τρώγεται γύρω στις 7 το απόγευμα και είναι βαρύ.

Η ολλανδική κουζίνα γενικώς είναι βαριά. Περιλαμβάνει αρκετά χορταρικά, πατάτες, πράσινα φασολάκια, καρότα, λαχανάκια Βρυξελλών, αρκετά τυριά και φυσικά κρέας. Κάποιο ιδιαίτερο παραδοσιακό πιάτο δεν υπάρχει, συνήθως μία μίξη των παραπάνω υλικών είναι το τυπικό παραδοσιακό. Αυτό που έχει εισβάλλει στην ολλανδική κουζίνα, λόγω των αποικιών, είναι η ινδονησιακή κουζίνα. Αξίζει να δοκιμάσει κανείς καυτερά γεύματα στα ινδονησιακά εστιατόρια που βρίθουν παντού. Οι περισσότεροι μαγαζάτορες είναι όντως Ινδονήσιοι (κυρίως Σουρινάμ) γι αυτό και τα πιάτα είναι πραγματικά αυθεντικά. Δοκιμάστε το, αλλά με προσοχή στις καυτερές σάλτσες.

Τα φαγητά στο δρόμο είναι εξαιρετικά και χορταίνουν. Εκτός από τα κλασικά λουκάνικα που απαντώνται σε όλη την Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη, υπάρχουν διαφορετικές λιχουδιές. Πρώτα απ’ όλα τηγανητό ψάρι που σερβίρεται σε χαρτί, όπως περίπου ο γύρος. Πολύ καλή γεύση και υγιεινότερο από τα κρεατικά. Έπειτα είναι οι πατάτες. Οι Ολλανδοί τρώνε αρκετά στο δρόμο τηγανητές πατάτες σερβιρισμένες σε χαρτί, που συνοδεύονται από κέτσαπ, μαγιονέζα και άλλα καρυκεύματα. Είναι αρκετά χορταστικό για ενδιάμεσο γεύμα και σε κρατάει αρκετά. Φυσικά, για τους λάτρεις της παγκοσμιοποίησης (sic!) υπάρχουν παντού αλυσίδες ταχυφαγείων. Προσωπική γνώμη, καλύτερη σε ποιότητα αυτή του βασιλιά των μπιφτεκιών. Για γεύμα στο δρόμο, μπορεί κανείς να αγοράσει από ζεστές γωνιές αλμυρά ψωμάκια με τη συνοδεία αλλαντικών και τυριών.

Κάτι που ξέχασα να προσθέσω, πολύ σημαντικό: σχεδόν παντού στην Ολλανδία, εστιατόρια, παμπ, μπαρ και λοιπά στις τουαλέτες πληρώνουμε και είναι υποχρεωτικό. Αυτό το λέω για να μη βρεθεί κανείς σε οδυνηρή κατάσταση.

Πράγματα που πρέπει να φάει κανείς όσο είναι στην Ολλανδία είναι τα εξής δύο. Το ένα είναι το Vla. Είναι σε συσκευασίες Tetrapack (όπως τα γάλατα τα δικά μας) και είναι κάτι σαν κρέμα έτοιμη. Δεν υπάρχει αλλού κάτι αντίστοιχο και είναι φανταστικό για γλυκό και όχι μόνο. Κυκλοφορεί σε αρκετές γεύσεις, με καλύτερες αυτή με μήλο και κανέλλα, η άλλη με τις μπίλιες σοκολάτας και φυσικά η γεύση με την καραμέλα. Μην το παραλείψετε! Επιπλέον οι Stroopwafels είναι κάτι το μοναδικό. Είναι μπισκοτοειδή φρέσκα (γι αυτό και μαλακά) με ενδιάμεσα σιρόπι καραμέλας. Απλώς, άψογα! Κυκλοφορούν και με επικάλυψη σοκολάτας για επιπλέον απόλαυση. Και ενώ το Vla έχει ημερομηνία λήξης και θέλει ψυγείο, άρα δεν μπορούμε να κουβαλήσουμε εδώ, γυρνώντας μπορούμε να εφοδιαστούμε με αρκετά κουτιά Stroopwafels! Οι φίλοι σας θα σας ευγνωμονούν!

Αυτά τα ολίγα προς το παρόν. Ό,τι μου διαφεύγει, ας το συμπληρώσουμε μαζί.

ΥΓ Αύριο και μεθαύριο θα μιλήσω περισσότερο για τη φιλοξενία και τον τρόπο σκέψης αυτού του λαού, όπως τον έζησα, αλλά και ορισμένες σκόρπιες αναμνήσεις.

Κίνηση στην Ολλανδία

Αφιέρωμα στην Ολλανδία. Ιδέα της Νατάσσας, συμμέτοχοι οι Τρελοτουρίστες, η Σοφία με τις κόκκινες νύχτες της και άλλοι. Αρκετές οι αναμνήσεις από τότε, καθώς δεν ήταν ένα απλό ταξίδι, αλλά διαμονή και φοίτηση για ένα εξάμηνο. Χειμερινό εξάμηνο του 2001. Καθότι δεν ήμουν τουρίστας, αλλά έμενα σε αυτή τη χώρα, η προσέγγιση θα είναι ελαφρώς διαφοροποιημένη. Καθότι οι φωτογραφίες μου βρίσκονται περίπου 360 χιλιόμετρα μακριά σε ένα σκοτεινό υπόγειο, θα επιχειρήσω μια γνωριμία με τους κατοίκους αυτής της χώρας, τους τρόπους, τις συνήθειές τους, ορισμένες επιπλέον πληροφορίες και μικρά πράγματα που μπορεί να αξιοποιήσει κάποιος που σχεδιάζει να επισκεφτεί αυτή την όμορφη και μακρινή χώρα.

Πρώτη επαφή, λοιπόν, με τη φύση της Ολλανδίας. Τα λιβάδια καταπράσινα, ανθισμένα – καθότι τέλος καλοκαιριού – αγελάδες να ξαπλώνουν στο παχύ χορτάρι και πολλά ρυάκια. Στο βάθος, τα αναχώματα που συγκρατούν το νερό της θάλασσας. Αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο στοιχείο της χώρας, που αποτυπώνεται και στους κατοίκους της. Οι Ολλανδοί κέρδισαν πόντο-πόντο αυτή τη χώρα και συνεχίζουν να παλεύουν με τη θάλασσα. Συνηθίζουν να λένε ότι "Ο θεός έφτιαξε τον κόσμο, οι Ολλανδοί όμως έφτιαξαν την Ολλανδία". Εξού και η ονομασία Κάτω Χώρες (Netherlands), δικαιολογημένη από τη στιγμή που πάνω από το 40% της χώρας είναι κάτω από το επίπεδο της θάλασσας! Η ιστορία αυτή αποτυπώνεται καλύτερα σε ένα παιδικό μυθιστόρημα με τίτλο «Τα ασημένια πατίνια» από Σταλ Πιερ Ζιλ. Το είχα διαβάσει μικρός και με είχε στιγματίσει. Αξίζει, παρότι παιδικό.

Ας επανέλθουμε στην περιήγηση. Ο ιδανικός τρόπος για να ταξιδέψει κανείς στην Ολλανδία είναι με τα τρένα. Είναι γρήγορα, καθαρά, σχετικά φτηνά και φυσικά ακριβή στην ώρα τους. Από τον κεντρικό σταθμό των τρένων σε κάθε πόλη, μπορεί κανείς να αρχίσει την περιήγηση, καθώς οι σταθμοί βρίσκονται συνήθως σε κεντρικό σημείο. Έχουν και προσφορές για επαναλαμβανόμενα ταξίδια.

Μέσα στις πόλεις η μετακίνηση γίνεται με πολλούς τρόπους, με το αυτοκίνητο να έχει υποδεέστερη θέση. Γενικά, στην Ολλανδία προηγούνται οι πεζοί, μετά τα ποδήλατα, τα μέσα μαζικής μεταφοράς και τελευταία τα αυτοκίνητα. Ειδικά δε το δίκτυο ποδηλατόδρομων είναι ιδιαίτερα εκτεταμένο. Εκεί, ούτε οι πεζοί έχουν προτεραιότητα! Αξίζει να το δοκιμάσει κανείς, νοικιάζοντας ένα ποδήλατο για να κάνει τη βόλτα του. Καθότι επίπεδη χώρα, βολεύει πολύ και κάνει κανείς και τη γυμναστική του. Έπειτα, το τραμ. Διασχίζει τις μεγάλες πόλεις, έρχεται σε τακτά χρονικά διαστήματα που αναγράφονται στις στάσεις, είναι οικονομικό, σε πάει γρήγορα και παντού. Καλύτερα να αγοράσει κανείς Strippenkarten, είναι περισσότερο οικονομικές και ισχύουν για τραμ – μετρό – λεωφορεία σε όλες σχεδόν τις πόλεις. Απλώς, χτυπάς την κάρτα ανάλογα με το πόσες διαδρομές/ ζώνες θα ακολουθήσεις. Συμφέρει πάντως! Τα λεωφορεία επίσης εξυπηρετούν και έχουν ακριβή ώρα διέλευσης. Λειτουργούν, δε, και το βράδυ. Μετρό έχει σίγουρα το Άμστερνταμ και το Ρότερνταμ.

Τα γραφεία εξυπηρέτησης τουριστών (tourist information offices) βρίσκονται συνήθως κοντά στον κεντρικό σταθμό τρένου της εκάστοτε πόλης. Μπορούν να παρέχουν – δωρεάν – αξιόπιστες πληροφορίες περί αξιοθέατων, φαγητού, ποτού και λοιπών θεαμάτων. Επιπλέον, δίνουν δωρεάν αξιόπιστους χάρτες, εφάμιλλους με αυτούς που θα αγόραζε κανείς. Χάρτες βρίσκει επίσης κανείς και στους σταθμούς των τρένων.

Αυτά μέχρι τώρα. Στην επόμενη ανάρτηση θα ανασύρω τις αναμνήσεις από την καθημερινότητα των Ολλανδών, τον τρόπο ζωής, τις αντιδράσεις τους, ψώνια-αναμνηστικά, καθώς και κάποιες προτάσεις γαστριμαργικές. Γενικώς, ό,τι φάμε και ό,τι πιούμε .

ΥΓ Καθότι είναι η πρώτη ταξιδιωτική ανάρτηση, ελπίζω στην επιείκειά σας, φανταστικοί ταξιδιώτες...