Εκδρομή στη Στερεά: Δελφοί, Αντίκυρα, Όσιος Λουκάς

Υπάρχουν πολλές περιοχές της Ελλάδας που είναι παρεξηγημένες. Είτε γιατί είναι κοντά, είτε γιατί δεν έχουν αναδειχθεί κατάλληλα οι ομορφιές τους, είτε πάλι γιατί κάποιο άλλο κέντρο προσελκύει περισσότερο τους τουρίστες. Κι όμως κάποια μέρη περισσότερο άσημα μπορεί να κρύβουν ομορφιές. Έχοντας γυρίσει μόλις από δουλειά στην ευρύτερη Στερεά Ελλάδα, σκέφτηκα να γράψω την συγκεκριμένη ανάρτηση για μέρη είτε κάπως ξεχασμένα είτε λιγότερο γνωστά. Η πρόταση είναι είτε για ημερήσια εκδρομή είτε για ανοιξιάτικο χαλαρό σαββατοκύριακο.

Προβολή Δελφοί και πέριξ σε χάρτη μεγαλύτερου μεγέθους

Ξεκινώντας από Αθήνα, 100 και κάτι χιλιόμετρα μετά στρίβουμε στο Κάστρο Βοιωτίας, πηγαίνοντας προς Λιβαδειά. Δε σταματάμε στη Λιβαδειά αλλά προχωράμε προς Αράχωβα. Αφού περάσουμε την Αράχωβα, 8 χιλιόμετρα μετά συναντάμε τον Ομφαλό της γης, τους Δελφούς. Πρώτη στάση λοιπόν ο αρχαιολογικός χώρος των Δελφών. Η διαδρομή έως τους Δελφούς είναι λίγο πάνω από 2 ώρες ενώ άλλες 2 περίπου θα χρειαστεί κανείς για μια περιήγηση στον αρχαιολογικό χώρο. 

Παλιότερα έχω κάνει σχετικές αναρτήσεις για το κυρίως μέρος του αρχαιολογικού χώρου, για το στάδιο και το μουσείο αλλά και - τον κάτω από τον κύριο δρόμο - χώρο που είναι το Γυμνάσιο και ο ναός της Αθηνάς της Προναίας. Η επίσκεψη, κατά τη γνώμη μου, αξίζει για γονείς και παιδιά, αρκεί τα τελευταία να μπορούν να περπατήσουν καθώς χρειάζεται μια σχετική ανάβαση. Εντούτοις, το δέος που αισθάνεται κανείς είναι νομίζω μοναδικό. 

Αφού έχει κουραστεί κανείς από την περιήγηση, μπορεί να πιει κάτι δροσιστικό είτε στο αναψυκτήριο του μουσείου είτε στο χωριό των Δελφών. Υπάρχουν καφετέριες με ωραία θέα προς την Ιτέα και την Κίρρα. Στη δεύτερη φωτογραφία διακρίνεται το αρχαίο μονοπάτι που ενώνει τους Δελφούς με την αρχαία πόλη της Κίρρας, διαδρομή που διαρκεί περίπου 4 ώρες.

Έχοντας ανακτήσει δυνάμεις και καθώς θα πλησιάζει λογικά το πρωινό, το στομάχι αναπόφευκτα γουργουρίζει. Το προφανές θα ήταν σουβλάκια στη Λιβαδειά ή κρέατα και πίτες στην Αράχωβα. Υπάρχει όμως ένα γραφικό και ήσυχο λιμανάκι στο νομό Βοιωτίας από την πλευρά του Κορινθιακού κόλπου που περιμένει να το επισκεφτούμε. Ακολουθούμε την αντίστροφη διαδρομή από Δελφούς προς Λιβαδειά. Στη μέση περίπου της διαδρομής στρίβουμε προς Δίστομο. Προσπερνάμε το μαρτυρικό χωριό και ακολουθούμε τις ταμπέλες προς παραλία Διστόμου-Άσπρα Σπίτια-Αντίκυρα, που είναι ο τελικός προορισμός μας.

Το γραφικό λιμανάκι της Αντίκυρας προσφέρει ευκαιρία για καλό και φτηνό ψάρι. Εκεί έχω φάει πολύ καλό μαγιόψαρο αλλά και σκορπίνα στα κάρβουνα. Ενδείκνυται για στάση για φαγητό. Συνήθως έχει ησυχία. 

Όπως κοιτά κανείς τον φάρο, βλέπει στο βάθος το εργοστάσιο βωξίτη της Αλουμίνιο Ελλάδος (πρώην Πεσινέ). Παρά την παρουσία του εργοστασίου, μου είπαν οι ντόπιοι ότι η θάλασσα είναι αρκετά καθαρή σύμφωνα με τις μετρήσεις που γίνονται συχνά. Το γεγονός αυτό οφείλεται στα νερά που πέφτουν από τα βουνά και δημιουργούν ρεύματα. Ο βωξίτης και τα παράγωγά του (αλουμίνα και αλουμίνιο) παραμένουν ένα από τα πιο δυνατά χαρτιά της χώρας ως προς το κομμάτι της βαριάς βιομηχανίας. Μάλιστα κατέχουμε ως χώρα μία από τις πρώτες θέσεις παγκοσμίως σε εξαγωγές.

Αφού τελειώσουμε το φαγητό και την βόλτα για χώνεψη, παίρνουμε το δρόμο πίσω προς το Δίστομο. Ακολουθούμε τις ταμπέλες για το χωριό Στείρι και μονή του Όσιου Λουκά. Η βυζαντινή μονή ανήκει στον κατάλογο τόπων παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO (κλικ για περισσότερες φωτογραφίες). Το μοναστήρι είναι πολύ όμορφο και αξίζει την επίσκεψη, άσχετα από τα πιστεύω του καθενός. 

Κάπου εδώ τελειώνει η ημερήσια εκδρομή σε ορισμένα λιγότερα γνωστά μέρη της Στερεάς Ελλάδας. Φυσικά αν φύγει κανείς για Σαββατοκύριακο μπορεί να δει ορισμένα πράγματα πιο χαλαρά ή και να εμπλουτίσει το πρόγραμμα με άλλα αξιοθέατα. Η φύση ανάμεσα σ'αυτά τα βουνά είναι εξίσου όμορφη, ειδικά τώρα την άνοιξη. Από την άλλη, καλύπτονται όλα τα γούστα, βουνό, θάλασσα, αρχαία, ιστορία, θρησκεία, φύση, καλό φαγητό - όλα αυτά δυόμιση περίπου ώρες από Αθήνα. Μια καλή ευκαιρία για να ξεσκάσει κανείς, έχοντας παράλληλα γεμίσει από εικόνες, χρώματα, μυρωδιές και γεύσεις.

Τουρνέ από κέντρο και πάνω

Η βδομάδα που μας πέρασε ήταν γεμάτη χιλιόμετρα. Κυρίως λόγω δουλειάς στην ουσία όργωσα κομμάτι της Ελλάδας. Κάθε μέρος έχει την ιδιαιτερότητα, την ομορφιά και την δυσκολία του. Παρά την δουλειά, μου αρέσει όποιο μέρος επισκέπτομαι να παρακολουθώ τη ζωή, τους κατοίκους, τα καταστήματα. Η κρίση που βιώνουμε σίγουρα είναι κοινή, το πώς την αντιμετωπίζει ο καθένας μπορεί να διαφέρει. Από την άλλη, η αλλαγή παραστάσεων σίγουρα αναζωογονεί και αντισταθμίζει την κούραση των επιπλέον χιλιομέτρων αλλά και την κακοκαιρία.

Πρώτη στάση στη Χαλκίδα. Οι περισσότεροι λογικά την έχουν επισκεφτεί, έστω και για να δουν την κατεύθυνση που κινούνται τα νερά του Ευβοϊκού στο στενό του Ευρίπου.

Στο βάθος φαίνεται η παλιά γέφυρα της Χαλκίδας. Παρά την φαινομενική ηρεμία στα νερά, το φαινόμενο βρίσκεται εν εξελίξει. 

Και από την άλλη μεριά η χαρακτηριστική ηρεμία. Η ώρα ήταν εννιά και κάτι το πρωί, οι δρόμοι ακόμη άδειοι. Ένας καφές αγναντεύοντας τη θάλασσα είναι ό,τι πρέπει για πρωινό ξεκίνημα. Όλα αυτά μία περίπου ώρα από Αθήνα.

Επόμενη στάση η Λαμία. Επειδή έφτασα γύρω στις τρεις το μεσημέρι, όλα ήταν άδεια και ήρεμα. Ο κόσμος είχε πάει να φάει και να κοιμηθεί για μεσημέρι, τα καταστήματα κλειστά και στον δρόμο σχεδόν κανείς. Σίγουρα κάνουμε κάτι λάθος στην Αθήνα...

Η Λαμία είναι περίεργα χτισμένη ανάμεσα σε λόφους με αποτέλεσμα η πόλη να έχει αρκετές υψομετρικές διαφορές. Για όσους δεν το γνωρίζουν, έχει και ένα κάστρο.

Το άγαλμα του Αθανασίου Διάκου στην ομώνυμη πλατεία. Πίσω διακρίνονται τα σκαλιά που ανεβαίνουν ακόμη πιο πάνω. Η Λαμία, παρεμπιπτόντως, έχει αρκετές πλατείες και - ως φυσικό επακόλουθο - πολλές καφετέριες.

Από Λαμία πήρα τον δρόμο μέσω Δομοκού για Λίμνη Πλαστήρα. Έντονη η ομίχλη και η βροχή. Μάλιστα σε ένα σημείο του δρόμου που πήγαινα με 20χλμ/ω και σχεδόν δεν έβλεπα μπροστά μου, χαλάσανε όλοι οι σταθμοί και το μόνο που έπιανε το ραδιόφωνο ήταν εκκλησιαστικά. Περίεργο σκηνικό.

Παρά το ότι είχε να χιονίσει ημέρες, το χιόνι ήταν αρκετό. Το τοπίο αλπικό. Δυστυχώς η επίσκεψη ήταν στα πλαίσια επαγγελματικού συνεδρίου και δεν είχαμε αρκετό χρόνο για βόλτα στη λίμνη.

Στο τοπίο κυριαρχούσε το άσπρο της ομίχλης και του χιονιού. Το πρωί που δεν είχε προλάβει να σηκωθεί καλά-καλά η ομίχλη, φαινόταν η παγωμένη λίμνη. Το πολύ χιόνι, όπως μας λέγανε οι ντόπιοι, τους έκανε ζημιά στον τουρισμό. Ίσως ανακάμψουν με την άνοιξη.

Τελευταία στάση - περισσότερο χαλαρωτική και λιγότερα επαγγελματική - η Θεσσαλονίκη. Δε νομίζω ότι χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Είδαμε φίλους, φάγαμε, ήπιαμε, περπατήσαμε, συζητήσαμε για δουλειές. Όλα αυτά σε κλίμα ήρεμο, αισθητή η διαφορά από Αθήνα, παρά το κρύο που ήταν πιο έντονο.

Μια βόλτα στην Αριστοτέλους είναι αναπόφευκτη. Από τα αγαπημένα μου σημεία για περπάτημα, θυμίζει ευρωπαϊκές πόλεις με τις μεγάλες πλατείες και τα όμορφα κτίρια.

Η θάλασσα σε μια πόλη προσδίδει κατιτίς παραπάνω. Ειδικά όταν προσφέρεται για βόλτα, με πόδια ή και με ποδήλατο. Όταν θα ολοκληρωθεί και το υπόλοιπο κομμάτι της παραλίας η βόλτα θα είναι ακόμη πιο απολαυστική.

504 χλμ αργότερα, η επιστροφή. Έτσι κάπως ολοκληρώθηκε αυτή η πενθήμερη βόλτα. Αναχώρηση Τετάρτη, επιστροφή Κυριακή, πάνω από 1000 χλμ, στάση σε 5 πόλεις. Κούραση, αλλαγή παραστάσεων, διαφορετικές εικόνες, ωραίες στιγμές. 

ΥΓ Η πέμπτη στάση ήταν έκπληξη στους γονείς στη Λάρισα, έστω και για μια ώρα. Από εκεί παρέλειψα τις φωτογραφίες, κάποιες όμορφες στιγμές δεν είναι εύκολο να καταγραφούν...

Θερμοπύλες: πηγές, μνημεία, ιστορία

Καιρό τώρα καθώς ανεβοκατέβαινα από Αθήνα προς Λαμία, Λάρισα ή και Θεσσαλονίκη ήθελα να σταματήσω στις Θερμοπύλες. Όχι βέβαια στο χωριό, αλλά στις πηγές και στο μνημείο. Είχα να επισκεφτώ το μνημείο από φαντάρος, καθώς μας είχανε πάει εκπαιδευτική εκδρομή προς ανύψωση του εθνικού φρονήματος. Παλιότερα είχε αρκετό κόσμο στο μνημείο, καθώς ο δρόμος περνούσε από μπροστά. Με την νέα εθνική οδό μόνο λίγοι ρομαντικοί επισκέπτες προτιμούν την παράκαμψη.

Λίγο πριν το μνημείο βρίσκονται οι πηγές απ'όπου πήρε το όνομα η περιοχή. Βρίσκονται στις παρυφές του λόφου. Το νερό είναι ζεστό ενώ οι αναθυμιάσεις που αναδύονται σύμφωνα με τους αρχαίους οφείλονται στο γεγονός ότι εκεί έπεσε ο Ηρακλής για να απαλλαγεί από τους πόνους που του προκαλούσε ο δηλητηριασμένος χιτώνας του κένταυρου Νέσσου. Κατά τους σύγχρονους, οι αναθυμιάσεις οφείλονται στο θειάφι που αναβλύζει.

Το πάρκινγκ και από τις 2 πλευρές ήταν άδειο. Καθημερινή και εργάσιμη, γαρ.

Είπα να αρχίσω την περιήγησή μου από την ανάποδη, το τελευταίο κομμάτι της μάχης. Ο οχυρωμένος λόφος του Κολωνού ήταν το μέρος όπου βρήκαν τον θάνατο οι εναπομείναντες Σπαρτιάτες και Θεσπιείς, αφού είχε πλέον σκοτωθεί ο Λεωνίδας. Καθώς βρέθηκαν πάρα πολλά χάλκινες μύτες στο σημείο, οι ιστορικοί συγκλίνουν στο ότι οι Πέρσες περικύκλωσαν το λόφο και εκτόξευσαν χιλιάδες βέλη.

Στην κορυφή του λόφου βρίσκεται πλακέτα με την περίφημη επιγραφή: Ὦ ξεῖν', ἀγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ὅτι τῇδε κείμεθα, τοῖς κείνων ῥήμασι πειθόμενοι (πηγή wikipedia).

Μου έκανε ευχάριστη εντύπωση το γεγονός ότι κάποιοι είχανε αφήσει σχετικά πρόσφατα λουλούδια στο μνημείο.

Ο λόφος προσφέρει καλή θέα τόσο προς το σύγχρονο μνημείο και τη θάλασσα...

...όσο και προς τα βουνά από την πάνω μεριά. Το όρος στο βάθος είναι το Καλλίδρομο, ενώ συστοιχία μπροστά Ανόπαια. Κάπου εκεί μέσα βρίσκεται και η Ανόπαια ατραπός (μονοπάτι) απ'όπου ήρθε το κακό όταν ο Εφιάλτης οδήγησε τους Πέρσες να κυκλώσουν τους Έλληνες πολεμιστές. (πηγή gorgopotamosvillage)

Ο λόφος του Κολωνού όπως φαίνεται από την πλευρά του μνημείου.

Το μνημείο των Θερμοπυλών με προεξέχουσα μορφή τον βασιλιά της Σπάρτης Λεωνίδα.

Κάτω ακριβώς από το άγαλμα είναι χαραγμένη η γνωστή φράση Μολών Λαβέ (Έλα να τα πάρεις) ως απάντηση στον Πέρση αγγελιοφόρο που του ζήτησε να παραδώσει τα όπλα.

Οι δύο μορφές στις άκρες του μνημείου είναι ο Ταϋγετος (όρος) και ο Ευρώτας (ποταμός), σύμβολα της Σπάρτης.

Αριστερά όπως βλέπει κανείς το μνημείο, υπάρχει επεξήγηση και χάρτης της μάχης των Θερμοπυλών η οποία έλαβε χώρα το 480 πΧ.

Λίγο πιο πέρα βρίσκεται ένα νεότερο μνημείο, προς τιμήν των 700 Θεσπιέων που έμειναν και πολέμησαν μέχρι τελικής πτώσης μαζί με τους 300 Σπαρτιάτες του Λεωνίδα. Προς αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας, καθώς για αρκετές δεκαετίας ο κόσμος αγνοούσε τη δική τους αυτοθυσία. Το ακέφαλο του αγάλματος υποδηλώνει αυτό ακριβώς.

Πρώτη φορά παρατήρησα ότι υπάρχει σχετικό μουσείο και πολυχώρος, το οποίο όμως ήταν κλειστό.

Μια τελευταία ματιά στο μνημείο πριν την επιστροφή στην Αθήνα. Η ιστορία της μάχης των Θερμοπυλών σηκώνει αρκετή συζήτηση ως προς τον συμβολισμό και την ουσία. Πρόκειται ίσως για την πιο γνωστή μάχη και ήττα της αρχαίας ιστορίας. Οι αναγνώσεις πολλές, τα διδάγματα επίσης. Θερμοπύλες, αυτοθυσία ή κουταμάρα, Αθάνατοι, Εφιάλτης, Λεωνίδας - άλλες θετικές μορφές, άλλες αρνητικές. Όπως και σήμερα δηλαδή. Ή καμία σχέση;

Αν φέτος το καλοκαίρι σας βγάλει ο δρόμος σας προς τα μέρη, κάντε μια στάση για να αφουγκραστείτε τα λόγια της επιγραφής και όχι μόνο. Ίσως μέσα σ'αυτά που περνάμε οι σύγχρονοι, λόγια από παλιότερες εποχές να ακουστούν ευεργετικά.

Δελφοί: Γυμνάσιο και ιερό της Αθηνάς Προναίας

Περίπου 6 μήνες πριν είχα κάνει μετά από χρόνια την ανάβαση στο Δελφικό μνημείο. Θεωρώ σημαντικό να επισκεπτόμαστε, έστω και σε αραιά χρονικά διαστήματα, τα σημαντικά μνημεία του πολιτισμού μας που αποτελούν την κληρονομιά μας. Στην προηγούμενη επίσκεψη είχα περιηγηθεί στον κυρίως χώρο των Δελφών με το θέατρο και φυσικά τον ναό αλλά και στο μουσείο των Δελφών. Εκείνο που μου είχε ξεφύγει ήταν το κάτω κομμάτι που περιλαμβάνει το Γυμνάσιο και το ιερό της Αθηνάς Προναίας, που ξεχωρίζει από το θολωτό σχήμα.

Πηγαίνοντας από τον κυρίως χώρο στο κάτω κομμάτι, περνάει κανείς από την Κασταλία Πηγή. Η πηγή είναι κλειστή προς αποκατάσταση καθώς συχνά στην περιοχή είχαμε πτώσεις βράχων από τις Φαιδριάδες Πέτρες. Τρεχούμενο νερό ρέει ακόμη και σήμερα.

Η επιγραφή που δείχνει το δρόμο.

Ο χώρος του Γυμνασίου από μακριά.

Το μονοπάτι. Το Γυμνάσιο χρησίμευε κυρίως για αθλοπαιδιές, γι αυτό και το στάδιο.

Η οπτική επαφή με τον κυρίως χώρο.

Οι απότομοι βράχοι δεσπόζουν στο τοπίο.

Η Θόλος (ναός) της Αθηνάς Προναίας. Το σχήμα θόλου του δίνει κάτι το ιδιαίτερο. Περισσότερες λεπτομέρειες μπορεί κανείς να δει και μέσα στο μουσείο των Δελφών.

Παρόλο που δεν φαίνεται αρχικά, η απόσταση που κατεβαίνει κανείς είναι σχετικά μεγάλη. Δεν ενδείκνυται σε όσους αποφεύγουν γενικότερα το περπάτημα. Επίσης, αποφύγετε το μεσημέρι καθώς η ζέστη είναι μεγάλη.

Προσεγγίζοντας την Θόλο. Στην αρχαιότητα ήταν το πρώτο μνημείο που συναντούσε κανείς ερχόμενος στους Δελφούς - εξού και η ονομασία Προναία.

Το κυκλικό σχήμα είναι σίγουρα κάτι διαφορετικό. Θολωτοί ναοί δεν υπήρχαν πολλοί στην αρχαιότητα, για τεχνικούς λόγους κυρίως.

Το κομμάτι που παραμένει όρθιο - αναστηλωμένο.

Μαζί με μας κατεβήκανε και άλλοι "τρελοί".

Η Θόλος, ο ευγενικός φύλακας του χώρου και στο βάθος ο κυρίως χώρος. Απέχει αρκετά, αξίζει όμως τον κόπο.

Οι Δελφοί - όπως και πολλά άλλα μνημεία της αρχαιότητας - βρίσκονται εκεί και μας περιμένουν την επίσκεψή μας. Στέκουν αγέρωχα στη φθορά του χρόνου. Μήπως είναι άραγε καθήκον μας ιερό να τα τιμούμε, έστω και λίγο ανάμεσα στα άλλα υπόλοιπα που μας απασχολούν;

ΥΓ Προηγούμενες σχετικές αναρτήσεις με φωτογραφίες, χάρτες και περιήγηση στο πρώτο και δεύτερο μέρος αντίστοιχα.

ΥΓ1 Για περισσότερες φωτογραφίες στο flickr/kitsosmitsos/Δελφοί. Λόγω αντηλιάς ορισμένες φωτογραφίες δεν βγήκαν καλές, καθώς η κάμερα του κινητού δεν έχει και τόσες πολλές δυνατότητες.

ΥΓ2 Τις προάλλες έπεσε στο μάτι μου πάνω σε μια ωραία εφαρμογή για iPhone που έχει αναπτυχθεί από Έλληνες με τον τίτλο Experience Santorini. Έχει χάρτες, αξιοθέατα, αρχαιολογικούς χώρους, διασκέδαση και πολλά άλλα σχετικά με το νησί της Σαντορίνης. Θεωρώ ότι είναι πολύ καλή ιδέα για την προώθηση της ομορφιάς της χώρας - έστω και σε τοπικό επίπεδο. Επιπλέον από την στιγμή που αναζητούμε ανάπτυξη, το διαδίκτυο και οι εφαρμογές του μπορούν να αποτελέσουν λύση. Αν μη τι άλλο φαίνεται ενδιαφέρον και ελκυστικό.