Δευτέρα, 19 Ιανουαρίου 2009

Φοβού τους Δαναούς και ευρώ φέροντας...*

Ακούμε καθημερινά για την οικονομική κρίση που μας ήρθε από Αμερική. Πλέον είναι ολοφάνερο ότι επηρεάζει και την Ευρώπη. Βιομηχανίες κλείνουν ή ζητούν κρατική ενίσχυση, κράτη χρεωκοπούν, ρευστότητα δεν υπάρχει, το μέλλον γενικά κρίνεται δυσοίωνο. Σύμφωνα με τις προβλέψεις για το τρέχον έτος οι ρυθμοί ανάπτυξης θα είναι αρνητικοί. Για τη χώρα μας από +2% που ήταν η πρόβλεψη, θα είναι περίπου +0,2% - μη βιαστείτε να πανηγυρίσετε. Το έλλειμμα τρέχει με μεγάλους ρυθμούς ξεπερνώντας τα συμφωνηθέντα.

Τελευταία, η χώρα μας βγήκε στο σεργιάνι για δανεισμό. Βγάλανε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου μικρής σχετικά διάρκειας (από τρεις μήνες μέχρι ένα χρόνο και κάτι περίπου) για να καλύψουμε τις άμεσες ανάγκες και κυρίως τόκους από παλιότερα δάνεια. Πρακτικά, είναι σαν ένας από εμάς να έχει πάρει στεγαστικό δάνειο και επειδή αδυνατεί να πληρώσει τους τόκους να παίρνει και καταναλωτικό! Εν πάση περιπτώσει, πήγε καλά ο συγκεκριμένος δανεισμός και αναμένουμε μέσα στους επόμενους μήνες και άλλον.

Η χώρα μας μπήκε έντονα στον οικονομικό χάρτη και στα στόματα των αναλυτών τις προάλλες. Φαίνεται έχουμε την τάση να δίνουμε το παράδειγμα. Και αυτό γιατί είμαστε η πρώτη χώρα της Ευρωζώνης που παρουσιάζει τόσο έντονα προβλήματα από την κρίση. Δημόσιες επενδύσεις περικόπτονται, βιομηχανία δεν είχαμε ποτέ, ο τουρισμός λόγω κρίσης θα είναι πεσμένος, η δημοσιονομική πολιτική σχεδόν ανύπαρκτη και ούτω καθεξής. Μια χώρα δηλαδή στον προθάλαμο της κατάρρευσης. Και θα είναι μεγάλο πλήγμα για το ευρώ αν συμβεί κάτι τέτοιο, καθότι θέλει να είναι το ισχυρότερο νόμισμα παγκοσμίως, αντικαθιστώντας το δολάριο. Γιατί όλα αυτά όμως τώρα; Τι κάναμε διαφορετικά παλιότερα; Η εκάστοτε κυβέρνηση υποτιμούσε την δραχμή, τύπωνε πληθωριστικό χρήμα και πρακτικά μας έκλεψε και ανέβαζε τα μεγέθη με πλασματικά στοιχεία.

Όλα αυτά που συμβαίνουν πρακτικά γύρω μας ανταποκρίνονται στην θεωρία του λάστιχου. Πάντα θέλαμε δανεισμό αλλά η διεθνής συγκυρία πλέον δεν το επιτρέπει. Κοινώς, οι τράπεζες δεν δανείζουν γιατί φοβούνται τις απώλειες, ο κόσμος δεν ξοδεύει γιατί μαζεύεται, η ρευστότητα έχει φτάσει στο μηδέν και λόγω της επιτήρησης δεν μπορούμε να εκπονήσουμε πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων. Μέχρι τώρα μας κρατούσαν σε κίνηση οι Ολυμπιακοί Αγώνες, ο τουρισμός, οι επιδοτήσεις της ΕΕ και ο οικοδομικός οργασμός. Οι Ολυμπιακοί πέρασαν, ο τουρισμός δέχεται πλήγμα λόγω της κρίσης, οι επιδοτήσεις από την ΕΕ κόπηκαν λόγω απογραφής του Horsehat (υπενθυμίζω ότι θεωρήθηκε μία από τις top100 οικονομικές γκάφες παγκοσμίως) και η οικοδομή πλέον φθίνει.

Είμαστε οι μόνοι; Σίγουρα θα ακολουθήσουν και άλλες χώρες της ΕΕ, κυρίως οι μεσογειακές (Ισπανία, Πορτογαλία) και η Ιρλανδία. Κατάρρευση σαν την Ισλανδία, την Ουκρανία, το Μεξικό, την Λιθουανία που τρέχουν στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για βοήθεια δύσκολα θα βιώσουμε. Και για όλους εμάς που παραπονιόμαστε για το ευρώ και την ακρίβεια, αμφιβάλλει κανείς ότι αν δεν ήμασταν στην Ευρωζώνη θα είχαμε καταρρεύσει ήδη; Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα και μ'αυτό κανονικά θα έπρεπε να ασχολούμαστε.

Το επόμενο διάστημα θα είμαστε στο μάτι του κυκλώνα, κερδίζοντας ως χώρα άλλα "δεκαπέντε λεπτά δημοσιότητας" (από την διάσημη ρήση του Άντι Γουόρχολ) που μας αναλογεί. Ένα είναι πάντως σίγουρο τώρα που όλοι σπεύδουν στις κυβερνήσεις για προγράμματα στήριξης: το μοντέλο της ελεύθερης οικονομίας του Adam Smith ότι η αγορά έχει τους μηχανισμούς να βρίσκει μόνη της την ισορροπία μάλλον έχει αποτύχει παταγωδώς...


*παράφραση της γνωστής φράσης του Λαοκόωντα στην Τροία "timeo Danaos et dona ferentes" και στα ελληνικά: «Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας»