Σάββατο, 14 Δεκεμβρίου 2013

Ο κύκλος του φαρμάκου από πλευράς μάρκετινγκ (μέρος δ')

Χρωστούσα ένα ακόμη μέρος σ'αυτή την τετραλογία σχετικά με τα πρωτότυπα φάρμακα, τα γενόσημα και όλη τη συζήτηση που έχει προκύψει ξανά. Στο πρώτο μέρος είδαμε κάποια πράγματα σχετικά με τα πρωτότυπα φάρμακα, στο δεύτερο κάποια εισαγωγικά για τα γενόσημα και στο τρίτο τι γίνεται στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες μόλις λήξει η πατέντα ενός φαρμάκου. Επαναλαμβάνω ότι δεν είμαι γιατρός ούτε φαρμακοποιός, μεταφέρω απλώς την εμπειρία μου από προηγούμενη εργασία.

Τα γενόσημα φάρμακα (ή αντίγραφα ή ουσιωδώς όμοια ή biosimilars σε κάποιες περιπτώσεις ή όπως αλλιώς τα ονομάσει κανείς) που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά προέρχονται είτε από ελληνικές είτε από πολυεθνικές εταιρίες φαρμάκων. 

Όσον αφορά στις πολυεθνικές, μία από αυτές αυτή τη στιγμή είναι ανάμεσα στις 5 μεγαλύτερες φαρμακευτικές εταιρίες παγκοσμίως, ανεξαρτήτως πρωτότυπων ή γενόσημων φαρμάκων - η αναφορά γίνεται για να δείξει την τάξη μεγέθους. Οι εταιρίες αυτές έχουν οργανωμένα τμήματα Έρευνας και Ανάπτυξης, ακολουθούν επιθετική εμπορική πολιτική, ενώ δεν είναι τυχαίο ότι ορισμένες από τις μεγαλύτερες φαρμακευτικές με πρωτότυπα φάρμακα έχουν δικές τους εταιρίες αντιγράφων. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι αρχικά οι πολυεθνικές γενοσήμων προσφέρουν πολύ χαμηλές τιμές ώστε να πετάξουν έξω τους μικρότερους παίχτες και στο τέλος να ανεβάσουν τις τιμές. Έχοντας κάποια εμπειρία από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, δεν έχω κάποια στοιχεία ότι έχει συμβεί κάπου αλλού όπως περιγράφεται. Εικάζω ότι είναι ο μόνιμος φόβος που έχει αρκετός κόσμος περί πολυεθνικών εταιριών - εν μέρει δικαιολογημένος λόγω καρτέλ και κακών πολιτικών σε κάποια θέματα.

Υπάρχουν, επίσης, αρκετές ελληνικές εταιρίες που παράγουν γενόσημα φάρμακα. Αρκετές από αυτές είναι πολλά χρόνια στο χώρο, αν και αρκετοί από εμάς φαίνεται ότι τις ανακαλύψαμε πρόσφατα λόγω της γενικότερης συζήτησης. Οι εταιρίες αυτές έχουν σημαντική παραγωγική δραστηριότητα στη χώρα, καλύπτοντας τις ανάγκες της ελληνικής αγοράς, ενώ αρκετές από αυτές έχουν έντονη εξαγωγική δραστηριότητα κυρίως προς χώρες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης. Πριν 5 χρόνια περίπου κοντά στο 10% του συνόλου των εξαγωγών της χώρας (πλην πετρελαιοειδών) ήταν φάρμακα - εξαγωγές γενόσημων αλλά και πρωτότυπων στα πλαίσια του παράλληλου εμπορίου. Δεν είναι τυχαίο ότι πριν 3-4 χρόνια αμερικάνικη πολυεθνική εξαγόρασε ελληνική φαρμακευτική βιομηχανία, η οποία αυτή τη στιγμή εξάγει σε όλο τον κόσμο. Για να πούμε, βέβαια, και του στραβού το δίκιο, τα προηγούμενα χρόνια οι έλληνες φαρμακοβιομήχανοι απολάμβαναν προστασίας από την ελληνική νομοθεσία, επιτρέποντάς τους ανάμεσα σε άλλα, να πουλάνε γενόσημα με τις υψηλότερες, σε ποσοστό, τιμές σε σχέση με άλλες χώρες (το παράδειγμα του 80-20 από το τρίτο μέρος). Από την άλλη, το εγχωρίως παραγόμενο γενόσημο φάρμακο έχει υψηλά standards σε θέματα ασφάλειας, αποτελεσματικότητας και διαδικασίας παραγωγής.

Από πού ξεκινάει, λοιπόν, η όψιμη κουβέντα για τα γενόσημα και πού σταματάει; Όψιμη γιατί δεν ανακαλύπτουμε τον τροχό, καθώς σε πολλές χώρες εφαρμόζεται εδώ και χρόνια, ενώ και στην Ελλάδα συμβαίνει το ίδιο - απλώς δεν είχε δοθεί τόση μεγάλη έμφαση από τα μέσα. Ξεκινάει καταρχάς από την έλλειψη πληροφόρησης από τους αρμόδιους - Υπουργείο, ιατρικούς συλλόγους, καθηγητές ιατρικής, μέσα ενημέρωσης. Αντί να ξεκινήσει μία σωστή καμπάνια ενημέρωσης του κόσμου και να δοθεί έμφαση στην εκπαίδευση του κόσμου, καταλήγουμε να ακούμε τον κάθε άσχετο τηλεκριτικό ή και αναρμόδιο (συμπεριλαμβάνω και τον εαυτό μου). Αυτό σε συνδυασμό με την αντίσταση για την αντίσταση που μας χαρακτηρίζει ως λαό και την ξερολίαση, καθώς έχουμε άποψη για τα πάντα, έχουν φέρει τη συζήτηση στο επίπεδο που είναι τώρα. Από πλευράς μας, θεωρώ ότι δύο πράγματα μπορούμε να κάνουμε. Καταρχάς να ενημερωθούμε ως πολίτες από έγκυρες πηγές και κατά δεύτερον να πιέσουμε ώστε οι έλεγχοι στην αγορά φαρμάκου να είναι σωστοί, τόσο από θέματα ποιότητας όσο και κόστους.